Dlaczego nastolatek mówi " Odczep się"

 

Dlaczego nastolatek mówi: „daj mi spokój” albo „odczep się”?

Okres dorastania to czas, w którym młody człowiek intensywnie szuka odpowiedzi na pytania:  kim jestem, co jest dla mnie ważne i jak chcę żyć. Czas intensywnych zmian w życiu każdego nastolatka. To naturalny etap rozwoju.

Nastolatek coraz bardziej chce:

• decydować o sobie,
• mieć własne zdanie,
• poczuć, że jest odrębną, samodzielna, autonomiczną osobą, a nie tylko „czyimś dzieckiem”.

Dlatego czasem odpycha rodziców słowami, które brzmią ostro lub raniąco.
W rzeczywistości nie chodzi o brak miłości ani szacunku, ale o próbę postawienia granic                i  obrony swojej niezależności.

„Daj mi spokój” – co to naprawdę znaczy?

Najczęściej oznacza:

• „Jest mi trudno i nie wiem, jak to powiedzieć”
• „Czuję presję i potrzebuję chwili dla siebie”
• „Chcę sam spróbować, nawet jeśli popełnię błąd”

Nastolatki przeżywają emocje bardzo intensywnie, ale nie zawsze potrafią je nazwać.
Dlatego zamiast rozmowy pojawia się krótki, impulsywny komunikat.

Odpycha, ale nie chce być sam

To może wydawać się sprzeczne, ale jest zupełnie normalne.
Nastolatek:

• chce dystansu, żeby poczuć swoją niezależność,
• potrzebuje bliskości, żeby czuć się bezpiecznie.

Często odpycha właśnie tych, na których najbardziej mu zależy – bo przy nich emocje są najsilniejsze, jednocześnie czują się bezpieczni. Uczą się wyrażać swoje emocje, zdanie                    i opinię na tematy, które ich interesują. Kształtują swoją tożsamość.

Jak rodzic może pomóc?

Najbardziej wspiera postawa, która łączy:

• szacunek do granic dziecka
• jasny sygnał dostępności

 

Pomagają zdania takie jak:

• „Widzę, że teraz nie chcesz rozmawiać. Jestem, gdy będziesz gotowy.”
• „Możemy wrócić do tego później.”
• „Jestem obok, nawet jeśli teraz mnie odpychasz.”

Czasem ważniejsze od rozmowy jest:

• bycie obok,
• wspólny posiłek,
• zwykła codzienna obecność.

Co warto zapamiętać

„Daj mi spokój” rzadko znaczy „nie potrzebuję cię”.
Częściej znaczy:
„Jestem w trakcie dorastania i uczę się być sobą.”

„Daj mi spokój” to często nie prośba o zerwanie relacji, lecz sygnał:
„Jest mi trudno. Nie umiem jeszcze powiedzieć tego inaczej.”

Rodzic, który potrafi zostać blisko mimo odpychania, daje nastolatkowi najważniejszy komunikat:

„Możesz dorastać we własnym tempie – ja tu jestem.”

Kiedy warto poszukać pomocy?

Jeśli odpychaniu towarzyszą:

• długotrwałe wycofanie,
• izolacja od rówieśników,
• spadek nastroju, motywacji, energii,
• zmiany w zachowaniu lub funkcjonowaniu szkolnym,

warto skonsultować się z psychologiem szkolnym lub specjalistą. Wczesna rozmowa bywa kluczowa.

opracowała Anna Radwańska - psycholog, pedagog, psychoterapauta 

Bibliografia:

 Erikson, E. (2002). Dopełniony styl życia. Poznań: Dom wydawniczy Rebis.

 Erikson, E. H. (2004). Tożsamość a cykl życia. Poznań: Zysk i S-ka.

Trempała, J.(2020). Psychologia rozwoju człowieka. Warszawa: PWN